صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )
130
كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )
پس اختلافاتى كه در علم كلام و فقه در كليات امور و احكام وجود داشته باشد - نه در فروع جزئى كه امكان تغيير و نسخ در آنها موجود است - در اثر كوتاهى كوشش پژوهشگران در جستجوى حقائق و عدم ورودشان در هر كارى از راه و جهت مخصوص آن است . چرا كه راه بدست آوردن يقين در كشف حقائق دينى و رموز نبوى بحثهاى كلامى و مجادله نيست ، بلكه راه تحصيل علوم باطنى و كشفى است ، و همچنين ترك آنچه كه انس بدان مردمان را دلخواه است و رها كردن ملائمات دنيوى و دل كندن از جلبتوجه خلق و شهرتيابى نزد فرمانروايان است . و خلاصهى سخن متحقق گشتن به زهد حقيقى از دنيا و دنياداران و مال و مقام آن و فتنهى مقام بزرگتر از مال است ، و فسادى كه در اثر دوست داشتن جاىگيرى در قلبها با بكارگيرى علم و صلاح حاصل مىشود بيش از حب فرمانروائى بر ابدان با واسطه قرار دادن زور و قدرت است ؛ چرا كه بيشتر مجادلات و مباحثات كلامى ازين مسير برخيزند و سرچشمهى معارضات و منازعات فقهى همين است ، چون منشأ آنها شهرتجوئى و نفوذيابى در بلاد است و آقائى و تسلط داشتن بر بندگان ، و آرزوهاى دورودراز و در آرزوى ماندگار گشتن و بدين زندگى راضى شدن و از رضوان خداوند متعال در روز معاد درگذشتن است . توضيح بيشتر روش مذكور را بيشتر متكلمين پيشگرفتهاند ، چه كه مردم پسند است و موجب توجه عوام به طرف آنان گردد . عوام الناسى كه بيشتر و بلكه جملگىشان فاقد قدرت فراروى به عالم بالايند و به زندگى دنيائى رضا گشته و چون چهارپايان با آن آرامش پذيرفتهاند : دد و دام را ره به معراج نيست * سرخوك شايستهى تاج نيست سلوك چنين روشى هرگز كسى را به هدف اخروى نرساند ، گواينكه عمرها در آن بگذارند . و مىبينيم كه اينچنين رهروان روزها و شبهاى خود را